BBC News

Priroda: Unesko proglasio nove geoparkove - na listi i Biokovo u Hrvatskoj i grčki Meteori

Od fosila dinosaurusa u Brazilu do visokih manastira Meteora, 18 novih geoloških lokaliteta ističu prirodno, kulturno i nematerijalno nasleđe njihovih područja.

Putnici koji vole geologiju, kulturu i održivost sada imaju nekoliko novih odredišta koje treba dodati spisku želja za obilazak.

Organizacija Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu (Unesko) objavila je 18 novih svetskih geoparkova, kojih sada ukupno ima 213 u 48 zemalja širom sveta.

Među njima je i park Biokovo u Hrvatskoj, kao i grčki Meteori.

Od kristalno čistih kraških jezera do arhipelaga obrazovanog tokom poslednjeg ledenog doba, ovi parkovi, jedinstvenih geoloških karakteristika su mnogo više od lokaliteta, jer ističu prirodno, kulturno i nematerijalno nasleđe područja.

„Svetski geoparkovi Uneska predstavljaju predele u kojima se međunarodno značajno geološko nasleđe prepliće sa ljudskom istorijom i podržava bogat biodiverzitet", objašnjava Antonio Abreu, direktor Odeljenja za ekološke i nauke o Zemlji u Unesku.

„Svaki novi geopark predstavlja jedinstvenu priču, koristeći geologiju kao objektiv".

Predstavljamo pet novih geoparkova uvrštenih na spisak Uneska:

Uberaba, Brazil

Poznat kao „Zemlja divova" zbog bogatog paleontološkog nasleđa, ovaj novi geopark obuhvata grad Uberabu na jugoistoku Brazila.

Karakterišu ga impresivne geološke formacije, među kojima su planinski lanci Sera da Đalga i Sera Đeral, koje su formirali bazaltni tokovi i otkrivaju priče o drevnim vulkanskim erupcijama.

Ovde se takođe nalazi više od 10.000 fosila dinosaurusa i drugih praistorijskih oblika života, a tradicija poljoprivrede iz 19. veka - korišćenje jedinstvene rase goveda koja proizvodi manje emisije CO2 - doprinosi očuvanju životne sredine ovog područja.

Osmišljeno je nekoliko tematskih „ruta" za obilazak koje omogućavaju posetiocima da iskuse jedinstvene geološke i kulturne karakteristike ovog područja.

Put muzeja vodi posetioce na odredišta kao što su Paleontološki istraživački centar i Muzej dinosaurusa u Uberabi, a na ruti geoloških mesta ističe se Vale Encantado (Začarana dolina), rezervat koji se prostire na 38 hektara bogatih šumama, vodopadima i praistorijskim stenskim formacijama.

Za istinske avanturiste u ponudi je nekoliko pešačkih staza izvan grada koje vode kroz Nacionalni park Sera Đeralu.

Ovaj planinski predeo, sada deo većeg geoparka, nudi planinarima mogućnost da istražuju lokalni ekosistem.

Biokovo-Imotska jezera, Hrvatska

Geopark Biokovo-Imotska jezera u južnoj Hrvatskoj čine dve različite i jedinstvene geološke formacije.

Prvi je planinski lanac Biokovo, do kojeg se može doći preko poznatog Parka prirode Biokova, koji nudi bezbroj atrakcija na otvorenom, među kojima su obrazovne šetnje prirodom, planinski vidici, pa čak i botanička bašta koja ističe floru ovih planinskih padina uz obalu mora.

Ovde je i treći najviši vrh u zemlji, vrh Svetog Đorđa (Sveti Jure) na 1.762 metara nadmorske visine.

Druga formacija se nalazi u zadivljujućim plavim vodama obližnjih jezera, Crvenog i Modrog, u gradiću Imotskom.

Crveno jezero, smešteno na dnu najdubljeg kratera kraškog jezera u Evropi, ime je dobilo po crvenkastoj boji litica koje ga okružuju, dok je Modro jezero nazvano po neverovatno plavim vodama, koje se napajaju otapanjem snega sa okolnih planina.

Međutim, dok je Modro jezero lako dostupno posetiocima koji vole plivanje i druge vodene aktivnosti, do Crvenog jezera se teže stiže, jer se nalazi na dnu vrtače duboke 500 metara.

Mogu se posetiti i mesta koje je napravio čovek kao što su nekoliko srednjovekovnih nadgrobnih spomenika i vidikovac sa staklenim podom u Ravnoj Vlaškoj, delu parka sa kog se pruža pogled na obližnje gradove, planine i Jadransko more.

Meteori Pili, Grčka

Meteori Pili, koja se nalazi u grčkoj oblasti Tesaliji, predstavlja se kao „putovanje kroz prostor, vreme i geologiju", a nije ni čudo, jer se čini da se u mnogim mestima priroda i kultura savršeno prožimaju.

Na primer, visoke stene od peščara Meteora, od kojih pojedini dosežu i 300 metara, služe kao stubovi manastirima iz doba Vizantije, koji su građeni između 1200. i 1600. godine nove ere.

Iako je ovo poznato mesto Unesko već proglasio svetskom baštinom 1988. godine, novi geopark obuhvata i obližnja geološka čuda kao što su tafoni (polukružna udubljenja na steni koje se obrazuje pod uticajem vode, soli, vetra, i sunčevih zraka, najčešće u priobalnim predelima) u gradu Kalambaki, i raznolika biosfera planine Pind(osa), omiljene među planinarima.

„Naša oblast nudi posetiocima jedinstveno iskustvo", kaže Elefterios Avramopulos, gradonačelnik Meteora.

„Naročito zbog jedinstvenih puteva do svetih stena Meteora i sela skrivenih u bogatoj fauni planine Pindosa".

Lungjan, Kina

Grad Lungjan u pokrajini Fuđjenu, koji se smatra centrom kulture naroda Haka, poznat je po karakterističnim okruglim zgradama i kompaktnim kaldrmisanim ulicama.

Narod Haka koji živi u ovoj oblasti još uvek poštuje jedinstvene tradicije, kao što je karneval Jou da lung (You Da Long), tokom kojeg meštani izvode ples u velikoj formaciji zmaja, i Zou gu ši (Zou Gu Shi), festival kineske štampe graviranim drvenim blokovima i tradicionalnih nošnji.

Pored kulturnog i arhitektonskog nasleđa, geopark obuhvata i prirodnu šumu koja okružuje grad, najgušću u zapadnom delu Fuđjena.

Status geoparka doprineće zaštiti mnogih endemskih biljnih i životinjskih vrsta, među kojima su kineska tisa i južnokineski tigar, na ovom području, u čijem zaleđu je planina Mejhuašan, poznata kao „Majka planina pokrajine Fuđjena".

Arhipelag Južni Fin, Danska

Arhipelag Južni Fin nastao je pre više od 10.000 godina usled dramatičnog porasta globalnog nivoa vode.

Ponekad se naziva „Bašta Danske" zbog njegove duge istorije poljoprivrede, i obuhvata oko 55 ostrva i ostrvaca u nekim od najboljih voda za jedrenje u svetu.

Posetioci mogu da obilaze ostrva čamcem ili rone da dožive ugroženi morski ekosistem.

Na kopnu postoji mnogo mogućnosti za planinarenje, istraživanje i podršku mreži malih lokalnih farmi kupovinom njihovih proizvoda.

„Unesko dodaje geoparkove na spisak samo nakon veoma pažljivog razmatranja i procene svih kriterijuma", kaže Elzebet Gerner Nilsen, predsednica danske Nacionalne komisije za saradnju sa Uneskom.

„Ako je arhipelag Južni Fin uspeo da prođe kroz iglene uši, to znači da to područje može da nas prosvetli i o prošlosti i o budućnosti.

„To daje nadu i fantastičan je primer koji treba slediti".


Pratite nas na Fejsbuku, Tviteru, Instagramu, Jutjubu i Vajberu. Ako imate predlog teme za nas, javite se na bbcnasrpskom@bbc.co.uk